Przemoc wobec kobiet, w tym przemoc domowa, należy do najpoważniejszych naruszeń praw człowieka ze względu na płeć. Pozbawia kobietę możliwości orzystania z jej podstawowych wolności. Narażając kobietę ze względu na jej płeć na przemoc fizyczną, seksualną lub psychologiczną w rodzinie czy miejscu przebywania, stanowi poważną przeszkodę dla równości kobiet i mężczyzn.

Kobiety i mezczyzni maja takie same prawa. Nie istnieja zadne dokumenty, w których stwierdza sie, ze moze byc inaczej. Prawa kobiet sa prawami czlowieka. To proste stwierdzenie, ale bardzo czesto nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistosci.

Przemoc w rodzinie ma druzgocące skutki zarówno dla indywidualnych ofiar, jak i szerokich rzesz społecznych. Powoduje odpływ środków w postaci publicznych i dobrowolnie świadczonych usług oraz uszczuplenie funduszy pracodawców. Jest również przyczyną nieopisanego bólu i cierpienia osób doświadczających przemocy. Niniejszy raport poświęcony jest jednemu z aspektów przemocy w rodzinie – kosztów, jakie w związki z nią ponoszą rozmaici ludzie i instytucje społeczne.

Od kilkunastu lat zaczyna przebijać się do świadomości społecznej problem przemocy w rodzinie. Początkowo problem ten był marginalizowany i przemilczany. Stopniowo jednak zaczęto podejmować róŜne działania mające na celu łagodzenie skutków społecznych tego zjawiska. Jednak skala zjawiska, która w pełni zaczyna dopiero docierać do szerokiej społeczności m. in. poprzez media, wymaga szerszego podejścia do tematu przeciwdziałania przemocy w rodzinie i uwzględnienia tej kwestii w polityce społecznej państwa.

Współczesna rodzina niewątpliwie podlega wielu przemianom. Zmieniają się modele rodziny – obok małżeństw zalegalizowanych, z dziećmi lub bez, funkcjonują związki nieformalne, nierzadko jako rodziny rekonstruowane po rozwodzie, które również wychowują dzieci. Role w małżeństwie stają się coraz bardziej elastyczne, wymienne i podlegają wzajemnym uzgodnieniom między partnerami. Wzrasta znaczenie dziecka w rodzinie (choćby z uwagi na zmniejszoną dzietność czy odraczanie decyzji prokreacyjnych), obdarzane jest ono również przez rodziców większą możliwością decydowania o sobie. Jednocześnie coraz więcej związków rozpada się i coraz większa liczba dzieci wychowuje się w rodzinach niepełnych, w rodzinach rekonstruowanych lub w dwóch domach równolegle.

Poradnik jest pierwszym w Polsce nowatorskim opracowaniem dotyczącym zjawiska przemocy w rodzinie skierowanym do dzielnicowych. Poradnik powstał z myślą przekazania niezbędnej wiedzy dzielnicowemu, który podczas wykonywania czynności służbowych spotyka się z jakże trudnym i często niezrozumianym zjawiskiem jakim jest przemoc w rodzinie. Przy pisaniu niniejszego opracowania wspierałem się wiedzą przekazaną przez mgr profilaktyki społecznej i resocjalizacji p. Hannę Dorotę Sasal zawartej w publikacji "Przewodnik do procedury interwencji wobec przemocy w rodzinie" oraz informacjami przekazanymi przez wielu wspaniałych specjalistów, których miałem zaszczyt poznać w trakcie Studium Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie prowadzonego przez Instytut Psychologii Zdrowia PTP, które ukończyłem w Warszawie.

Mediacja w polskim postępowaniu karnym jest nadal stosunkowo nową instytucją, liczącą sobie niecałe 8 lat. Jeżeli uwzględnilibyśmy zmiany, które w 2003r. istotnie zmodyfikowały mediację, to w zasadzie jej „wiek” należałoby datować na 2 lata. Nie bez powodu rozpoczynam moje rozważania od wskazania, iż mediacja dopiero od niedawna stanowi element postępowania karnego. Fakt ten wyjaśnia w dużym stopniu, dlaczego instytucja mediacji w praktyce nie jest często stosowana. W 2003 r. do mediacji w sądach na terenie całej Polski skierowanych zostało 1838 spraw, natomiast w pierwszej połowie 2004 roku 1633 sprawy karne. Chociaż z danych statystycznych wynika, że liczba spraw kierowanych do mediacji systematycznie wzrasta, to jednak nie sposób oprzeć się wrażeniu, że w skali całego kraju nie są to liczby znaczące. Mimo iż specjaliści od mediacji, zarówno naukowcy, jak i praktycy jednoznacznie wskazują na niekwestionowane korzyści wynikające z zastosowania mediacji, instytucja ta budzi nadal nieufność. Ten brak przekonania do przydatności mediacji jako środka rozwiązywania konfliktów nie pozwala na jej upowszechnienie się.

Przekazy na temat doświadczeń kobiet, zestawione z analizą danych uzyskanych z kwestionariuszy, sugerują, że istnieją różnorakie związki między męską przemocą a udziałem kobiet w rynku pracy. Od ponad trzech dekad socjologowie i badacze terenowi dokumentują przypadki przemocy, jaką mężczyźni stosują wobec kobiet, pozostających z nimi w bliskich związkach rodzinnych.

Pomimo istnienia licznych świadectw, niewiele uwagi zostało poświęcone skutkom, jakie przemoc ta wywiera w codziennym życiu kobiet – a które wykraczają poza sprawy związane z fizycznym i psychicznym poczuciem bezpieczeństwa.

Na brak skuteczności dotychczasowych rozwiązań prawnych i instytucjonalnych w przeciwdziałaniu i zwalczaniu zjawiska przemocy wobec kobiet wpływa wiele przyczyn. Znaczący wpływ na stosowanie prawa mają powszechnie obecne w świadomości społecznej stereotypy dotyczące przemocy wobec kobiet i społecznie akceptowanych ról płciowych. Jeśli pokrzywdzonym jest osoba o wysokim statusie społecznym lub gdy do przemocy doszło w miejscu publicznym, naruszenie prawa jest zwykle traktowane poważniej. Z kolei, gdy osoba o wyższym statusie społecznym dopuszcza się przemocy wobec dzieci i żony, te same organy okazują wyrozumiałość wobec sprawcy i minimalizują zagrożenie.

Głównym założeniem ustawodawcy było przekonanie, że wsparcie finansowe państwa dla gorzej sytuowanych obywateli ma służyć jako pomost i pomoc na drodze do usamodzielnienia i niezależności ekonomicznej. Stąd główny nacisk położono na finansowanie programów wspierających rozwój zawodowy i promujących aktywne sposoby poszukiwania pracy. Ustawa przewidywała likwidację istniejącego dotychczas funduszu dla rodzin mających na utrzymaniu nieletnie dzieci (Aid for Families with Dependent Children, AFDC) i zastąpienia go programem czasowej pomocy dla rodzin znajdujących się w potrzebie Temporary Assistance to Needy Families (TANF). Jak wskazuje na to już sama nazwa nowego programu, rząd starał się uświadomić obywatelom, że pomoc finansowa ze strony państwa powinna mieć charakter czasowy, nie zaś stały. Objęte miały nią zostać rodziny znajdujące się w trudnym położeniu, po to, aby dzięki wsparciu państwa, szybciej mogły uporać się z trudnościami natury ekonomicznej.

Cel. Analiza dostępnych danych na temat przemocy w związkach między kobietą a mężczyzną. Ukazanie rzeczywistego wizerunku, przyczyn i skutków problemu agresji międzypartnerskiej.

Poglądy. Przemoc w bliskich kontaktach występuje w każdej warstwie społecznej, szerokoœci geograficznej i wszystkich kręgach kulturowych. W anglojęzycznej literaturze przedmiotu okreœlana jest jako intimate partner violence (przemoc w bliskich związkach). Sprawcami i ofiarami w równym stopniu bywają mężczyŸni jak i kobiety. Kobiety nacznie częœciej niż mężczyŸni doœwiadczają przemocy fizycznej, której sprawcami są ich partnerzy i nierzadko są poddawane z ich strony systematycznym i długotrwałym przeœladowaniom. Kobiety stosują wobec swych partnerów głównie przemoc werbalną w postaci wrzasków i wyzwisk, przemoc fizyczną jedynie w aktach samoobrony. Przekonanie, że mężczyŸni są agresywni, a kobiety bezradne, nie odpowiada prawdzie.

Dzisiaj wiem, że ofiara sie jest dopóty, dopóki nie znajdzie sie w sobie siły, żeby to zmienic. Bycia ofiara można sie nauczyc. Zaczełam nia byc jako dziecko i przez to zgadzałam sie na bycie nia w dorosłym życiu. Wiem, że tylko krzywda moich dzieci, ich udział w tym dramacie dały mi siłe, żeby walczyc o siebie i o nie. Gdyby nie moje córki, dalej byłabym w tym zwiazku i pozwala na takie traktowanie. Uratowała mnie miłosc do nich i pomoc ludzi, którzy maja z przemoca w rodzinie do czynienia na co dzien, bo pracuja z jej ofiarami. Bardzo im za to dziekuje.

Prawa człowieka są uniwersalne, ale przemoc wobec kobiet uczyniła uniwersalnymi nadużycia praw człowieka. Kobiety z różnych krajów i kontynentów, wyznające różne religie, należące do różnych kręgów kulturowych i warstw społecznych, wykształcone i analfabetki, biedne i bogate, żyjące w krajach rozdartych wojną i w czasach pokoju łączy jeden wspólny mianownik: przemoc, której sprawcą bywa państwo lub grupy zbrojne, społeczność, w której żyją, lub ich własna rodzina – Irene Khan, Sekretarz Generalna Amnesty International.