Zrealizowane działania
zmiany
warsztaty
Baltic
Pomoc
region_admin
NEWW jest członkiem:
Eurostep
Social Watch

RAPORT Z OBCHODÓW 25 ROCZNICY NEWW

W celu uczczenia 25 rocznicy istnienia organizacji Stowarzyszenie NEWW zorganizowało dwa spotkania w Gdańsku (7.06.2016) i w Krakowie (11.06.2016). W kontekście ostatnich wyborów parlamentarnych w Polsce, które odbyły się 25 października 2015 roku, wybrano Polskę za przykład odzwierciedlający obecne wydarzenia polityczne w całej Europie i tym samym punkt wyjścia do szerszej dyskusji. Mimo że część osób uczestniczących w spotkaniach przyjechała z innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz ze Stanów Zjednoczonych, większość sesji odbyła się w języku polskim, aby umożliwić dokładniejsze spojrzenie na szczegółowe mechanizmy funkcjonujące w Polsce i skutkujące ograniczeniem udziału kobiet w społeczeństwie obywatelskim.
7 czerwca około 70 działaczek i działaczy feministycznych z Polski (z Poznania, Opola, Wrocławia, Łodzi, Krakowa, Warszawy, Olsztyna, Szczytna i z Trójmiasta), oraz z zagranicy (z Albanii, Bułgarii, Czech, Węgier, Rumunii, Serbii, Litwy, Niemiec, Stanów Zjednoczonych i z Wielkiej Brytanii) spotkało się w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku.
image
Zdjęcia dzięki uprzejmości Phoebe West
Małgorzata Tarasiewicz (Dyrektorka NEWW) poprowadziła poranną sesję plenarną, podczas której przedstawiła działania Stowarzyszenia Współpracy Kobiet NEWW-Polska na przestrzeni ostatnich 25 lat. Przytoczyła przykład projektu NEWW Stypendia dla Prawniczek zajmującego się szkoleniem prawniczek z krajów Europy Środkowo-Wschodniej w latach 90., które były okresem gruntownych zmian zachodzących we wszystkich konstytucjach w regionie. Kilku ze stypendystek udało się dotrzeć na spotkanie i podzieliły się one z nami informacjami na temat szeregu działań feministycznych podejmowanych przez nie w różnych organizacjach rządowych i międzynarodowych. Jedna z obecnych stypendystek, Zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich ds. Równego Traktowania, przedstawiła listę kluczowych, szeroko zakrojonych inicjatyw biura RPO w obszarze równego traktowania. W ramach tych działań Biuro RPO może postulować konkretne zmiany przepisów zwracając się do właściwych ministrów, składać wnioski do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie danych przepisów oraz brać udział w konkretnych postępowaniach cywilnych na rzecz indywidualnych przypadków w następujących obszarach:
  • Przemoc wobec kobiet:
    • Monitoruje wdrażanie Konwencji Stambulskiej.
    • Apeluje o jak najszybszą zmianę przepisów dotyczących natychmiastowej izolacji sprawcy przemocy od ofiary.
    • Stara się o uruchomienie bezpłatnego całodobowego telefonu zaufania dla ofiar przemocy w rodzinie.
  • Prawa reprodukcyjne:
    • Działa na rzecz usprawnienia właściwego wdrażania edukacji seksualnej w szkołach.
    • Ubiega się o przestrzeganie możliwości stosowania bezpłatnego znieczulenia zewnątrzoponowego przy porodzie.
    • Zaskarżyło do Trybunału Konstytucyjnego brak odpowiednich przepisów przejściowych w ustawie dotyczącej leczenia niepłodności metodami medycznie wspomaganego rozrodu.
  • Kobiety na rynku pracy:
    • Dba o kwestie godzenia ról rodzinnych i zawodowych.
    • Działa na rzecz zmniejszenia luki placowej i różnic w wysokości emerytur kobiet i mężczyzn.
    • Apeluje do właściwych ministrów o wprowadzenie konkretnych zmian w kwestiach elastycznych form zatrudnienia i dostępu to instytucjonalnych form opieki nad dzieckiem.
    • Stoi na straży właściwego wdrożenia przepisów dotyczących równego wynagrodzenia za pracę takiej samej wartości.
  • Kwestie stereotypów (szczególnie w obszarze edukacji)
  • Udział kobiet w życiu publicznym i politycznym
  • Kwestie związane z alimentami
Ze względu na ograniczenia czasowe, Zastępczyni RPO nie miała czasu na szczegółowe omówienie trzech ostatnich obszarów działalności biura RPO w zakresie równego traktowania (kwestie stereotypów, udział kobiet w życiu publicznym i politycznym oraz kwestie związane z alimentami). Zapewniła nas jednak, ze pomimo wojny przeciwko gender, która doprowadziła do niedawnej decyzji Sejmu o cięciach budżetowych w Biurze RPO, ona i jej współpracownicy będą kontynuować działalność we wszystkich wyżej wymienionych obszarach, a także podejmować szereg innych inicjatyw na rzecz równego traktowania w Polsce.
image
Po porannej sesji plenarnej podzieliłyśmy się na kilka odrębnych grup tematycznych. W owych grupach dyskutowałyśmy na temat naszych zakończonych jak i aktualnych działań, a również inicjatyw i strategii których mogłybyśmy użyć, aby przeciwdziałać szeregowi agresywnych ruchów antygenderowych aktywnych na kontynencie europejskim. Wspomniane grupy tematyczne, wokół których skupiły się osoby uczestniczące w spotkaniu to:
1) Lewicowy feminizm, związki zawodowe oraz krytyka neoliberalizmu, kapitalizmu, globalizacji i zjawiska nowego ubóstwa. Jak możemy dać do zrozumienia, że feminizm troszczy się o problemy biedy, narażenia na brak zabezpieczenia społecznego oraz poczucia niepewności? Niepewna pozycja społeczna napędza ruchy prawicowe poprzez budowanie poczucia strachu i niepewności. W jaki sposób lewicowy feminizm może przeciwdziałać ich argumentum i retoryce? Na przykład, okazanie wsparcia dla imigrantek i imigrantów oraz dla uchodźców i uchodźczyń będących ofiarami międzynarodowych konfliktów zbrojnych stanowi krytykę nacjonalizmu, który wcale nie musi być źródłem dumy Polaków. Polacy powinni czerpać dumę z etyki troski o innych, która przeciwstawia się porzuceniu osób wysiedlonych bądź będących w niepewnej pozycji społecznej, a również wyraźnie sprzeciwia się stygmatyzacji mniejszości etnicznych i seksualnych.
2) Edukacja i media, w tym media społecznościowe. W jaki sposób ośrodki Gender Studies mogą okazywać sobie wzajemne wsparcie? Czy istnieje sposób na edukację i ochronę osób, które nauczają dzieci na temat równości i sprawiedliwości płciowej? W jaki sposób aktywistki i aktywiści mogą połączyć pracę akademicką i teoretyczną z dotarciem to szerszej społeczności? Jak możemy walczyć z rosnącym monopolem członków prawicy na polu mediów publicznych oraz z ich obecnymi próbami kontroli warunków debaty publicznej? Obecność w mediach i na innych platformach jest kluczem to budowania ruchów opozycyjnych. Nasza widoczność przeciwdziała przekonaniu, ze Polacy są bierni i niezainteresowani polityką.
3) Aborcja, polityka prorodzinna, polityka pronatalistyczna. Polski kościół rości sobie prawo do monopolu na moralność. W jaki sposób ruch feministyczny może wysunąć przeciwko temu kontrargument, że obecne i proponowane ograniczenia aborcyjne są niemoralne i krzywdzące dla ludzkiej godności i wolności? Chwilami polityka antyaborcyjna akceptuje okrutne i niespotykane kary dla kobiet, co ewidentnie stanowi niemoralną postawę. Proponowane prawo aborcyjne proponuje powrót do komunistycznego ataku na przestrzeń prywatną i wolność jednostki. Kobiety starające się o leczenie mają być inwigilowane na poziomie jak dotąd formalnie nieznanym w Polsce. My, jako osoby związane z ruchem feministycznym w żadnym wypadku nie chcemy odbierać pieniędzy kobietom, ale jakie alternatywne struktury mogłybyśmy bądź moglibyśmy zarekomendować w sferze wsparcia dla kobiet i ich rodzin? Ruch feministyczny jest często oskarżany o nastawienie „przeciwko rodzinie.” Jaka zatem byłaby najlepsza odpowiedz feminizmu na to zniekształcone pojęcie o feministycznych wartościach? Feministki wspierają konieczność zapewnienia opieki na każdej płaszczyźnie społecznej, podczas gdy tak zwani obrońcy rodziny często okazują się tymi, którzy pozbawiają zabezpieczeń społecznych.
4) Rząd i instytucje publiczne. Osoby związane z ruchem feministycznym różnią się miedzy sobą w kwestii sposobów i płaszczyzn organizowania. Osoby, które walczą o pozyskanie rożnych form władzy publicznej i działają na rzecz egzekwowania feministycznych postulatów przez państwo obecnie zmagają się z nowymi wyzwaniami. Jakiego języka należny użyć, aby postawić opór nowym strukturom rządowym, które tworzą się obecnie w Polsce bez jednoczesnego izolowania ogółu społeczeństwa lub wywołania reakcji ostrego odrzucenia? Jaka forma możne okazać się najbardziej skuteczna w wykształceniu publicznej reakcji na podważanie demokratycznych instytucji? Obecny rząd tłumaczy zasadność i prawomocność swoich działań używając argumentu, że został on demokratycznie wybrany. Jaki typ działań – w partiach, w kręgach lokalnych, w niezależnych organizacjach, w nowym ruchu miejskim, w strukturach Unii Europejskiej – zdoła odeprzeć tę zawężoną definicję zdrowej demokracji i społeczeństwa obywatelskiego? Jak możemy włączyć feminizm do rosnącego ruchu prodemokratycznego?
5) Outsiderski, radykalny, niezależny aktywizm polityczny. Jakie są niektóre z form, estetyk i emocji, które taki rodzaj aktywizmu reprezentuje i ma nadzieję zmobilizować? Jaka retoryka może okazać się skuteczna przy podejmowaniu tego rodzaju działań i nawiązywaniu nowych kontaktów na poziomie oddolnym? W jaki sposób takie radykalne działania mogą zaproponować nowe zasady i wartości oraz zaprezentować krytykę status quo? Szeroki wachlarz działań wypływa z radykalnych wyobrażeń oraz prefiguratywnych sposobów na życie. W jaki sposób możemy eksperymentować z nowymi pomysłami na siebie i na wspólnotę oraz czerpać z bogactwa różnorodnych form kultury wyłaniających się z kultury i myśli queerowej? Kreatywne użytkowanie przestrzeni i obrazu, nowy język, nowe praktyki artystyczne, nowe skojarzeniowe łańcuchy uczuć – wszystkie one mają wkład w projekt zmiany feministycznej.
Podczas rozmów w grupach tematycznych udało nam się zebrać pomysły na działania, które wspólnie przedyskutowałyśmy w popołudniowej części sesji plenarnej. Kilka z naszych pomysłów wypłynęło z działań podejmowanych w przeszłości, które warto byłoby ponownie wykorzystać zarówno w teraźniejszości, jak i w naszej feministycznej przyszłości. Przytoczyłyśmy przykład Fundacji Pozytywnych Zmian, której jeden z projektów polegał na wywieszeniu prania w wielu miastach w Polsce w celu przeciwdziałania stereotypowi, według którego kobiety zostają zgwałcone z powodu swojego „wyzywającego” wyglądu. Stworzyłyśmy listę, która obejmuje następujące pomysły na działania:
  • Przeprowadzenie feministycznej analizy rządowego programu „Rodzina 500 plus”
  • Praca nad dialogiem międzypokoleniowym i budowa mostów z różnymi grupami feministycznymi
  • Budowa solidarności i współpracy z innymi marginalizowanymi społecznościami obejmującymi osoby w trudnym położeniu ekonomicznym, klasę robotniczą, bezrobotnych oraz grupy uchodźcze/imigranckie
  • Organizacja kampanii wysyłania listów nakłaniających Gazetę oraz inne platformy medialne do publikacji informacji na temat aktualnej zbiórki 100 000 podpisów pod projektem ustawy liberalizującej prawo antyaborcyjne w Polsce (lista poparcia dostępna na stronie ratujmykobiety.pl; kampania trwa do sierpnia 2016)
  • Zwiększanie świadomości na temat konsekwencji wprowadzenia proponowanego całkowitego zakazu aborcji, szczególnie w środowisku dzieci i młodzieży
  • Obrona nauczycielek i nauczycieli wspierających postępowa politykę w Polsce oraz w regionie
  • Współpraca z Inicjatywą Pracowniczą, która zajmuje się ochroną praw pracowniczych (strona internetowa: www.ozzip.pl)
  • Odbiór języka etyki i troski wykorzystywanego w sferze debaty na temat praw kobiet i aborcji kościołowi oraz ruchom prawicowym
  • Wymiana informacji i wiedzy na temat osiągnięć na polu równego traktowania w rożnych państwach (na przykład na temat osiągnięć w zakresie praw reprodukcyjnych w Hiszpanii i we Włoszech)
  • Wprowadzenie pomysłów feministycznych (na przykład strategii antyprzemocowych) do szkół sięgając po środki płynące z budżetów samorządowych i inicjatyw społecznych
  • Współpraca z organizacjami praw człowieka.
  • Podejmowanie środków w celu ochrony działaczy broniących praw człowieka, w tym obrończyń oraz obrońców praw kobiet
  • Szerzenie publicznej świadomości w mediach w sferze równości płciowej
  • Nauczanie młodych polityczek i polityków w obszarze kwestii równego traktowania
  • Wsparcie dla nowych postępowych inicjatyw politycznych
  • Działanie na rzecz ulepszenia unijnego programu funduszy strukturalnych
  • Śpiewanie na ulicach
  • Jedzenie kwiatów, które otrzymujemy z okazji Dnia Matki i w inne podobne dni
  • Organizacja 5-minutowych przerw w pracy
  • Organizacja kampanii plakatowych
  • Opracowanie strategii współpracy z Komitetem Obrony Demokracji (KOD)
  • Nazwanie kobiet, które zabiły z powodu przemocy domowej, w przestrzeni publicznej
  • Wykorzystywanie pomysłów zapoczątkowanych przez inne ruchy, takie jak Occupy, Guerrilla Girls itp.
  • Stworzenie teatrów objazdowych, których przedstawienia podnoszą kwestie nierównego traktowania
  • Wysłanie tamponów do Kancelarii Premiera, aby zaprotestować przeciwko toczącej się kampanii antyaborcyjnej
  • Organizacja obozów rockowych dla kobiet w różnym przedziale wiekowym
  • Uzyskanie czasu antenowego w celu szerzenia postulatów feministycznych
  • Wykorzystanie mediów społecznościowych w celu tworzenia nowych więzi feministycznych
  • Praca nad otrzymaniem publicznego wsparcia znanych osób w mediach
Pod koniec sesji plenarnej rozmawiałyśmy na temat trwającego protestu pielęgniarek w Polsce i wspólnie zdecydowałyśmy się na wykonanie gestu wsparcia dla ich strajku.
image
Podczas wieczornej 25 imprezy urodzinowej NEWW nadszedł czas na wino, szampana i pyszny tort czekoladowy. Osoby uczestniczące w spotkaniu nawiązały ze sobą nowe kontakty i zadeklarowały chęć współpracy nad przyszłymi inicjatywami.
8 czerwca rano część uczestniczek spotkania wzięła udział w zwiedzaniu wystawy w Europejskim Centrum Solidarności. Podczas zwiedzania rozmawiałyśmy o mocnych i słabych punktach wystawy wynikających z wykorzystania heroicznego wizerunku i narracji. Zauważyłyśmy również, ze działalność kobiet w Solidarności (opisana szczegółowo na przykład przez Shanę Penn w jej książce „Sekret Solidarności”) niestety nie została uwidoczniona na tej wystawie.
W ciągu dwóch dni uczestniczki i uczestnicy spotkania z różnych części Europy Środkowo-Wschodniej opisali aktualne wyzwania, z jakimi muszą się mierzyć w swoich krajach zamieszkania przy obecnym klimacie „skrętu w prawo” na kontynencie europejskim. Nasze uczestniczki z Węgier opisywały negatywny wpływ sytuacji zagrożenia politycznego w ich kraju na ich codzienną pracę oraz szereg politycznych i biurokratycznych trudności, którym muszą stawiać czoła. Opowiadały nam również o tym jak projekty i instytucje działające na rzecz praw kobiet na Węgrzech (na przykład ośrodki udzielające pomocy osobom, które doświadczyły przemocy domowej) są podkopywane od dołu, a także aktywnie tłumione przez dominującą część węgierskiej sceny politycznej.
Obiecałyśmy sobie wzajemne wsparcie na poziomie międzynarodowym, mające szczególny wydźwięk w czasie, kiedy ruchy nacjonalistyczne starają się doprowadzić do zerwania więzi między narodami.
image
11 czerwca 50 działaczek i działaczy feministycznych spotkało się w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Uczestniczki i uczestnicy spotkania przyjechali z rożnych miast Polski (z Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Łomży i z Trójmiasta) i z zagranicy (z Albanii, Bułgarii, Czeczenii, Estonii, Serbii, Gruzji, Czech, Niemiec, Stanów Zjednoczonych i z Wielkiej Brytanii). Jako że wszystkie obecne osoby zostały poproszone o krótkie przedstawienie się, udało nam się usłyszeć na temat ich rozmaitych działań związanych, na przykład, z obszarem podmiotowości, analizą backlashu, niepełnosprawnością, pracą na rynku usług seksualnych, prawami imigranckimi i uchodźczymi, historią mówioną i pamięcią, przemocą, militaryzmem, psychologią oraz filozofią feministyczną.
Poranna część spotkania odznaczyła się bardzo niezwykłą i skuteczną strukturą. Po krótkim przedstawieniu się podzieliłyśmy się na mniejsze grupy, w których rozmawiałyśmy na temat naszych doświadczeń z feminizmem na poziomie osobistym, lokalnym/regionalnym/krajowym oraz międzynarodowym. Podczas pracy w grupach każda z nas zapisała kilka wydarzeń istotnych dla naszych feministycznych biografii, poczynając od naszych osobistych feministycznych początków, poprzez nasze doświadczenia z pracą w ruchach feministycznych, a kończąc na najważniejszych osiągnięciach globalnych na polu praw kobiet w ostatnich 25 latach.
image
Kiedy zebrałyśmy się ponownie, na ścianie pojawił się piękny, duży, falujący, kolorowy rysunek przedstawiający trzy strumienie rzeczne, które falują naprzemiennie w gorę i w dół: „feministyczna rzeka zmian”.
image
Dolny strumień o różowym kolorze reprezentował nasze osobiste wspomnienia i działania. Środkowy strumień o barwie fiołkowej reprezentował ważne osiągnięcia w obszarze praw kobiet w naszych miastach i krajach. Górny strumień został narysowany niebieską kredką i reprezentował globalne historyczne wydarzenia, które wpłynęły na na nasze feministyczne biografie na poziomie osobistym oraz lokalnym. Oś czasu zaprezentowaną na rzece rozpoczyna rok 1918, kiedy kobiety w Polsce otrzymały prawa wyborcze (100 rocznica tych wydarzeń będzie obchodzona w 2018 w całym kraju), a kończy chwila obecna. Po tym jak osoby uczestniczące w spotkaniu przykleiły na strumienie rzeki karteczki w trzech rożnych kolorach, na których zapisały istotne dla siebie wydarzenia feministyczne, ściana wyglądała bosko! Strumienie zwężają się i gęstnieją w miejscach, które czasami znajdują odwzorowanie w konwencjonalnych chronologiach, ale często nanoszą również nowe punkty na naszą feministyczą i osobistą oś czasu. Szczególną ekscytację dało się wyczuć na przykład obserwując jak feministyczna rzeka zmian zaczyna bardzo gęstnieć od karteczek ukazujących wydarzenia mające miejsce na początku lat 90.
image
Ta innowacyjna struktura umożliwiła osobom uczestniczącym w spotkaniu głęboką i kompleksową rozmowę na temat rozmaitych warstw życia politycznego, przemieszczając się pomiędzy przestrzenią osobistych wspomnień i udziału w procesach feministycznych i szerszymi narracjami rozwoju i zmiany. Jak opisała to Sławka Walczewska, w koncepcji feministycznej rzeki zmian „nie chodzi o retorykę sukcesu i porażki, ale raczej o użycie historii jako punktu odniesienia w myśleniu o strategiach naszych działań”. Zadałyśmy sobie pytanie, jak historia kształtuje nasze rozumienie tego, co wymaga natychmiastowego działania w chwili obecnej.
Kilka osób zauważyło, że nasze historie skupiły się głównie na zmianach zachodzących w średnich i dużych miastach, podczas gdy wielu mieszkańców i mieszkanek mniejszych miasteczek i wsi nadal nie posiada żadnej wiedzy na temat feminizmu, mimo że jest on równie istotny dla zarówno miejskich, jak i wiejskich regionów w Polsce. Inicjatywy o charakterze feministycznym są podejmowane w tych regionach, tyle że mówi się o nich używając innej terminologii.
Jednym z kluczowych punktów porannej części spotkania był nasz wspólny wniosek, że osoby związane z ruchem feministycznym nie mogą pozostawić monopolu na język kreujący pozytywny wizerunek „rodziny” w rękach prawicy.
Stwierdziłyśmy również, że feminizmu nie można uprawiać w pojedynkę. Feminizm sam w sobie jest procesem dialogu, zbiorowego rozwoju oraz budowania więzi wewnątrz społeczności feministycznej.
Dyskutowałyśmy na temat konieczności zrozumienia przyczyn oporu wobec feminizmu, aby moc go później zwalczać.
Wiele z nas miało poczucie, ze w czasach ostrych i pełnych złości reakcji na feminizm ogarnia nas nuda i frustracja, kiedy mamy wrażenie, ze monopol na uczucie oburzenia został kompletnie zagarnięty przez druga stronę. Musimy znaleźć sposoby i przestrzeń do wyrażenia naszej frustracji i oburzenia.
Zastanawiałyśmy się, co takiego nowy rząd i/lub system neoliberalny robi dla kobiet, czego społeczeństwo nie rozpoznaje w feminizmie. Ruch feministyczny stara się przecież działać na rzecz łączenia rożnych aspektów sprawiedliwości społecznej i ekonomicznej. Chcemy, aby był on rozumiany jako ruch, który się troszczy, okazuje wsparcie oraz działa na rzecz równości, a także dobrej jakości życia dla wszystkich.
W uwagach kończących poranną część krakowskiej sesji plenarnej, patrząc na kolorowe strumienie rzeczne, Sławka zauważyła, że „feministki nie istnieją tylko tu i teraz, w danej chwili, ale także poprzez swoje wspomnienia z przeszłości i wizje przyszłości. Rzeka oferuje nam sposób na myślenie o nas samych kontekście historii, a także na ponowne zastanowienie się nad tą naszą historią, używając istotnych dla nas dat i wydarzeń.”
Po południu przeniosłyśmy się do Collegium Maius na kolejną część dyskusji.
Usłyszałyśmy streszczenia porannych warsztatów i rozmów, podczas których podkreślano konieczność tworzenia feministycznej analizy klasowej i ekonomicznej, przejęcia od prawicy głosu w debacie o rodzinie, promowania internacjonalizmu jako siły, zwiększenia widoczności działań feministycznych, poruszenia kwestii marginesu i peryferii, oraz pracy nad feministyczną autokrytyką i autorefleksją.
Świętowałyśmy również wytrwałość i urodziny bardzo wielu obecnych na spotkaniu organizacji feministycznych w Polsce i za granicą, takich jak: Fundacja Autonomia (organizacja działająca na polu samoobrony kobiet, zdrowia oraz walki z przemocą); Bułgarskie, Węgierskie oraz Europejskie Lobby Kobiet; Fundacja na Rzecz Równości; Centrum Praw Kobiet (feministyczna organizacja działająca na rzecz praw kobiet); Dziewuchy Dziewuchom (duża społeczność zrzeszająca się poprzez media społecznościowe, która walczy przeciwko obecnemu prawu antyaborcyjnemu); Fundacja Kobieca eFKa (działająca od 1991 roku i mająca na swoim koncie wiele krajowych jak i międzynarodowych projektów feministycznych); Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny; Ośrodki Gender Studies w Krakowie, Gdańsku, Poznaniu, we Wrocławiu oraz w Brnie (Czechy); Kongres Kobiet; Lesbian Lambda; Manifa (organizująca coroczne karnawałowe demonstracje z okazji 8 marca w wielu miastach w Polsce); Nane (węgierskie centrum kobiet); Stowarzyszenie Współpracy Kobiet NEWW-Polska; OŚKa (Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych wspierany przez Fundacje Forda); Polskie Towarzystwo Genderowe; Centrum Gender Studies w Pradze; Queerowy Maj; Komitet „Ratujmy Kobiety”; Sex Work Polska; grupa nieformalna Ulica Siostrzana; Fundacja Przestrzeń Kobiet (zajmująca się badaniami i edukacją na temat obecności kobiet w historii); TAK (Trójmiejska Akcja Kobieca); TIK (Towarzystwo Interwencji Kryzysowej organizujące liczne demonstracje wspierające imigrantki i kobiety zmagające się z bieda oraz skierowane przeciwko przemocy); Transfestival; Strefa Wenus z Milo (wspierająca kobiety z niepełnosprawnością); Witajcie w Krakowie (grupa wspierająca imigrantki/imigrantów oraz uchodźczynie/uchodźców); Zadra (jedno z niewielu pism feministycznych w Europie).
Reprezentantki tych grup opowiedziały nam o historii swoich organizacji i opisały swoje obecne działania oraz plany na przyszłość. Niektóre z nich wspominały jak Stowarzyszenie Współpracy Kobiet NEWW zapewniło im pomoc w postaci treningu i sprzętu technologicznego w początkowym okresie ich działalności, co znacznie ułatwiło im nawiązywanie nowych kontaktów i umożliwiło dołączenie do rozwijającego się internetowego wszechświata. Opisywały one, jak ten wczesny dostęp do informacji, narzędzi komunikacji i łączności sieciowej okazał się kluczowy dla pracy wielu grup obecnych na krakowskim spotkaniu.
Następnie usłyszałyśmy kilka komentarzy od Beaty Kozak, redaktorki naczelnej Zadry, która wyraziła naglącą potrzebę poszerzenia kręgu osób prenumerujących to feministyczne pismo, szczególnie w aktualnej atmosferze backlashu. Pokreśliła ona, że wykupienie prenumeraty Zadry i, tym samym, przyczynienie się do przetrwania tego pisma to kwestia kilku minut i bardzo niewielkich pieniędzy. Roczna prenumerata kosztuje bowiem jedynie 24 zł i można ją zamówić wpłacając pieniądze na konto Fundacji eFKa bądź tez składając zamówienie przez Kiosk Zadry. Wszystkie informacje dotyczące prenumeraty pisma są dostępne na stronie http://pismozadra.pl/prenumerata-i-sprzedaz.
image
Usłyszałyśmy również kilka uwag od Davida Osta, amerykańskiego politologa na Hobart and William Smith Colleges, i od Kathy Pollitt, autorki „Pro. Odzyskajmy prawo do aborcji”, która właśnie została przetłumaczona na język polski i jej egzemplarze zostały rozdane wszystkim osobom uczestniczącym w obu spotkaniach, co było możliwe dzięki wsparciu projektu Książka i Czasopismo (Book and Journal Project), będącego częścią Stowarzyszenia Współpracy Kobiet NEWW.
Kilka dyskutantek zaprezentowało również szczegółowe uwagi na temat wydanej niedawno książki Ann Snitow o tytule „The Feminism of Uncertainty: A Gender Diary” (Duke: 2015), który można byłoby prowizorycznie przetłumaczyć jako „Feminizm Niepewności: Pamiętnik Gender”. Poruszyły one bardzo interesujące kwestie i rozważały na temat płaszczyzn łączących polskie i amerykańskie doświadczenia feministyczne.
Obecna na obu spotkaniach Ann Snitow przedstawiła kilka uwag na temat jednego z aspektów jej myślenia o niepewności, który mógłby okazać się istotny dla naszych aktualnych i coraz bardziej podobnych warunków politycznych: ton i styl pyszałkowatej pewności siebie charakteryzujące nowe rządy prawicy nie mogą być wykorzystywane przez osoby związane z ruchem feministycznym, które nieodzownie powinny raczej podkreślać konieczność złożonych, a nie upraszczających analiz otaczających nas wydarzeń oraz przyszłych strategii działania.
__
Spotkania zakończyły się spojrzeniem w kierunku planowania kolejnych inicjatyw na lata 2017 i 2018. Wspólnie zaproponowałyśmy, ze nasze następne spotkanie powinno skupić się na budowie dialogu międzypokoleniowego, który zmierzyłby się z kwestiami pęknięć i nieporozumień wewnątrz społeczności feministycznej oraz starałby się czerpać na rozmaite sposoby z zarówno naszej bogatej feministycznej przeszłości, jak i naszej feministycznej teraźniejszości. Jedna z młodych organizatorek krakowskich, Agnieszka Krol, zaapelowała o to, żeby nasze kolejne spotkanie było „polifonią głosów feministycznych z akcentem na włączenie ludzi młodych” — Pokoleniowe Jamboree w 2017!
Planowane są również liczne inicjatywy z okazji zbliżającej się 100 rocznicy uzyskania przez Polki praw wyborczych w 1918 roku. Rząd ma w planach demonstracje na rzecz wsparcia godności kobiet (kobiet rozumianych przez nie wyłącznie jako matki), natomiast młode feministyczne organizatorki planują zdefiniować godność w nieco inny sposób – jako równość, możliwość decydowania o swoim ciele, prawo do wolności i samostanowienia. Kładą one nacisk na rozwój pracy nad oraz z użyciem perspektywy kultury queerowej i ruchów intersekcjonalnych na rzecz sprawiedliwości społecznej oraz podkreślają konieczność włączenia praw osób niepełnosprawnych do wszystkich walk o prawa człowieka.
Od naszego czerwcowego pożegnania w Gdańsku i Krakowie miało już miejsce bardzo wiele ważnych feministycznych wydarzeń. Wkrótce po naszym spotkaniu 18 czerwca w Warszawie odbył się wielki Marsz Godności pod hasłem „prawa człowieka prawami kobiet”. Został on zorganizowany przez grupę oddolnych ruchów feministycznych i przyciągnął tysiące uczestniczek (i uczestników). Nie możemy się doczekać, co nowego przyniesie nasza feministyczna przyszłość!